Ҷоизаи байналмилалии сулҳи Лев Толстой
“Ҳама гуна мушкилот ва ихтилофотро тавассути музокира ва роҳҳои осоишта бояд ҳал кард. Зӯроварӣ ва хушунат ҳеҷ гоҳ ба ҳалли мушкилот намеорад, балки вазъиятро мураккабтар ва хатарноктар мекунад.”
Эмомалӣ Раҳмон
Санаи 21 декабри соли ҷорӣ маросими супоридани ҷоизаи байналмилалии сулҳи Лев Толстой ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ш.Санк-Петербурги Федератсияи Россия баргузор гардид. Ба Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон ин ҷоизаи фахрӣ дар соли 2025 барои саҳми бузургашон дар таҳкими сулҳ ва амният дар минтақаи Осиёи Марказӣ супорида шуд.
Ҷоизаи байналмилалии сулҳи Лев Толстой соли 1998 таъсис ёфта, аз ҷониби ташкилоти Бунёди байналмилалии сулҳ дода мешавад. Ин ҷоиза барои саҳми барҷаста, дар сулҳ ва паҳн кардани ғояҳои безӯроварӣ ва инсонгароӣ ба намояндагони барҷастаи ҷамъиятӣ, ки Лев Толстой таблиғ мекард, дода мешавад.
Ғолибони ҷоизаи мазкур, шахсиятҳои барҷастаи фарҳангӣ, олимон, сиёсатмадорон ва ходимони ҷамъиятӣ мебошанд, ки саҳми назаррас дар сулҳи ҷамъият гузоштаанд, аз ҷумла: Маҳатма Ганди (пас аз марг) – барои фалсафаи безӯроварӣ ва саҳм дар мубориза барои истиқлолияти Ҳиндустон; Нелсон Мандела – барои саҳми ӯ дар мубориза бо апартеид ва барқарор кардани демократия дар Африқои Ҷанубӣ; Далай Ламаи 14-ум – барои талошҳояш барои таблиғи сулҳ ва ҳамдардӣ ва барои нақши ӯ ҳамчун пешвои маънавии мардуми Тибет.Ҷоизаи Лев Толстой рамзи муҳими эътироф барои онҳое аст, ки ҳаёти худро ба мубориза барои сулҳ, адолат ва инсондӯстӣ бахшидаанд ва одамонро дар саросари ҷаҳон ба корҳои нек илҳом мебахшанд супорида мешавад.
Дастоварди бузургтарини Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар оғози раванди сулҳ ва ба поён расонидани ҷанги шаҳрвандии 1992-1997 ниҳоят калон мебошад. Интихоби роҳи гуфтушуйд ба ҷои муқовимат ва ҳалли низомӣ, ки минбаъд барои дигар кишварҳо ҳамчун намунаи ибрат хизмат карда, асоси оромӣ ва рушди Тоҷикистони муосирро гузошт.
Ташкили «Минтақаи ҳамкории маъмурӣ» дар вилояти Суғд (соли 1998) шакли нави ҳамкории сарҳаддӣ барои муқобила бо вайронкориҳои амният, контрабанда ва терроризм шуд, ки ба таври васеъ аз ҷониби ҳамсоягон ва ширкаткунандагони байналмилалӣ қадр карда шуданд. Таҳти роҳбарии Президенти мамлакат, кишвар фаъолона дар сохторҳои ҳамкории дастаҷамъона, ба монанди Созмони Ҳамкории Шанхай (SCO), Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (ИДМ) ва СММ ширкат меварзанд.
Пешниҳодҳои Сарвари давлат, нақши муҳим дар ҷаласаҳо ва саммитҳои байналмилалӣ бузург мебошад, аз ҷумла, пешниҳоди ташкили «Ҳафтаи сулҳи Осиёи Марказӣ» дар ассамблеяи СММ, ки мақсади он ҷалб намудани диққати ҷаҳониён ба нақши минтақа дар таҳкими сулҳ мебошад.
Президенти Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша бар зарурати ҳалли сиёсии баҳсҳо дар Афғонистон таъкид карда, барои ташкили гуфтушуйдҳо кӯшиш намудаанд. Вай бар нақши муҳими сулҳу субот, оромӣ дар ин кишвари ҳамсоя, асос барои амнияти умумии Осиёи Марказӣ ишора кардааст.
Вазъи геополитии Тоҷикистонро ба як ҳавзаи амнияти энергетикӣ барои минтақа табдил дода, Лоиҳаҳои бузурги обӣ ва энергетикии зери роҳбарии Президенти мамлакат, на танҳо барои рушди иқтисодии кишвар, балки барои таъмини устувории энергетикии минтақа муҳим мебошад.
Тоҷикистон бо кишварҳои ҳамсоя ва дигар шарикони байналмилалӣ дар соҳаи мубодилаи маълумот, сафарбарӣ ва муқобилияти муштарак бо гуруҳҳои террористӣ ва трафики маводи мухаддир фаъолона ҳамкорӣ менамояд. Бисёр музокиротҳо ва конфронсҳои Олӣ оиди масъалаҳои сулҳ, амният ва ҳамкории фарҳангӣ дар шаҳри Душанбе, пойтахти азизамон Тоҷикистон, баргузор мешаванд, ки саҳми кишварро ҳамчун маркази дипломатияи минтақавӣ таъкид менамоянд.
Инчунин, 31 марти соли 2025 дар нишасти сарони давлатҳо Тоҷикистон, Қирғизистон ва Ӯзбекистон дар Хуҷанд созишномаи таърихии марзӣ ва Эъломияи дар бораи дӯстии абадӣ ба имзо расид, ки ниҳоят масъалаҳои муҳими марзӣ байни се давлати ҳамсояро ҳал намуд. Ин рӯйдодҳои таърихӣ ба таъмини амният ва сулҳу субот, рушди устувор ва баланд бардоштани обрӯи байналмилалии Тоҷикистон дар минтақаи Осиёи Марказӣ саҳми ҳамаҷониба гузоштанд.
Ҷоизаи байналмилалии сулҳи Лев Толстой на танҳо як диплом ва медал аст. Он рамзи миннатдорӣ ба онҳое аст, ки пайравӣ аз мероси бузурги инсондӯст, бо қудрати сухан, ҳақиқат ва шаъну шарафи инсонӣ қуввату муқовимати бадиро пайдо мекунанд. Он робитаи пайвастаи байни гузашта ва ҳозира, байни мероси зеҳнӣ ва муборизаи воқеӣ барои ояндаи беҳтар ва осоишта барои ҳамаро ифода мекунад.
Саҳми Президенти Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таҳкими сулҳ ва амният дар Осиёи Марказӣ на танҳо ба воситаи сиёсати беруна ва дипломатия, балки ба воситаи таҷрибаи даҳолатманд аз ҷанги шаҳрвандӣ, таъсиси рукни устувори давлатдории миллӣ ва пешниҳоди саҳмгузориҳои амалӣ дар ҳалли мушкилоти минтақавӣ зоҳир мегарданд. Таҳти Роҳбарии ӯ дар бобати муқовимат бо хатароти асрии амниятӣ ва ҷустуҷӯи роҳҳои ҳалли сиёсӣ, барои бисёр кишварҳои минтақа чун мисол ва раҳнамо хизмат мекунад.
Тиллозода Ҳаким – мудири сектори Филиали Агентии АХБРЯ АМИТ дар вилояти Суғд, номзади илмҳои химия, дотсент
Эрматов Комилҷон – директори Филиали Агентии АХБРЯ АМИТ дар вилояти Суғд, номзади илмҳои техникӣ
